متن سخنرانی دکتر رسول جعفریان در آغاز مراسم بزرگداشت مرحوم ایرج افشار

بسم الله الرحمن الرحیم
 
این مراسم به پاس احترام به مرحوم ایرج افشار برگزار شده است که از سال 1344 تا بهمن 1357 مدیریت کتابخانه مرکزی را داشته و مهم ترین تحول در این دوره،، بنای این ساختمان است که در میانه دوره ریاست ایشان برپا شده است. در این بناست که انبوهی کتاب و نشریه و نسخ خطی و اسناد و ... فراهم آمده و کتابخانه مرکزی را با افتخار به عنوان یکی از کتابخانه های برجسته کشور مطرح کرده است.
مدیریت آقای افشار سبب شد تا این کتابخانه بتواند حمایت بسیاری از استادان را در اهدای کتاب و نیز زمینه لازم برای خرید کتاب فراهم شود. کتابخانه موجود بر اساس نسخه های خطی اهدایی مرحوم مشکوه است و تلاش های افشار و همکارانش سبب ایجاد این کتابخانه شده است. کتابخانه مرکزی به نام افشار و دانش پژوه شناخته می شود. مرحوم دانش در فهرست کردن آثار خطی، کاری کارستان کرد و بخش مهمی از شهرت کتابخانه به خاطر همین فهارس و نشریه نسخه های خطی است.
ما در این کشور کهنسال و فرهنگی، همت برای ایجاد کتابخانه فراوان داشته ایم. ایجاد کتابخانه سلطنتی، کتابخانه ملی، کتابخانه مجلس، و بعدها کتابخانه دانشگاه، کتابخانه آستان قدس، کتابخانه بروجردی و کتابخانه مرعشی در قم، و پس از انقلاب کتابخانه دایره المعارف بزرگ،  و چندین کتابخانه دیگر همه از افتخارات این کشور هستند. به جز کتابخانه مرکزی، کتابخانه های تخصصی در دانشگاه تهران، از اول مد نظر بوده و امروز سلسله ای از کتابخانه های تخصصی در کشور هستند که کمک زیادی به سیاست کتابخانه ای ما کرده اند. به نظر می رسد، ما در حد زبان فارسی و ایران، خوب کار کرده ایم. اما مشکل ما عمدتا کتابهای لاتین است که البته از  حجم زبان دانان ما خوب است، اما در کل ، از شرایطی که باید داشته باشیم خوب نیست.
امروز در نقطه ای هستیم که باید به فکر آینده باشیم. من به آقای بجنوردی که سیاست جدیدی را در حوزه کتاب در دایره المعارف گذاشت احترام می گذارم کار ایشان در آغاز دهه شصیت یک تحول مهم بود و سبب گسترش پژوهش شد. همین طور به سیاست آقای مرعشی در تجمیع نسخ خطی مهم. باید بگویم، به آستان قدس در دوره آقای طبسی و حمایت هایی که رهبری کردند. کتابخانه هایی مانند کتابخانه دانشنامه جهان اسلام هم، انصافا راهگشای محققان این مرکز و از  مراکز کتابخانه ای زبده است. اما همه اینها، نیاز به یک تحول بزرگ دارد.
تحول مهم زمان ما که سخت به آن نیازمندیم، کتابخانه های دیجیتال است که رشد خوبی در کشور ما نداشته و وضع مطلوبی ندارد. ما نیازمند یک اقدام اساسی در این زمینه هستیم. این اقدام، هم بخش فنی می خواهد که باید دوستان ما در دانشکده برق و کامپیوتر باید انجام شود و دیگر کار کتابداری دیجیتالی که نیاز به آموزش های جدی، برنامه ریزی و برنامه های مدیریت دانش داریم. یک کار بین رشته ای مفصل که بخش های فنی، کتابداری، مدیریت دانش و مختصصانی از همه علوم انسانی و اجتماعی و فنی، در این زمینه با یکدیگر همکاری کنند. 
ما مردان بزرگی داریم که می توانند این کارها را انجام دهند، اما متاسفانه امکانات لازم ندارند. بخش مهمی از این مسوولیت متوجه شورای عالی فضای مجازی است که باید مثبت به این قصه بنگرد و از آن حمایت کند. یکی از چهره های برجسته این فضا، آقای طالب پور است که بنیانگذار مرکز نور است. این مرکز پس از 28 سال همچنان در مدیریت جدید هم فعال است. ما هسته های مختلفی برای کتابخانه های دیجیتال داریم، اما برنامه یک دست و قوی و پیشرفته نداریم.
ما با کتابخانه های موجود، درصد اندکی از نیاز علمی مورد انتظار از کتابخانه ها را می توانیم محقق کنیم. این مسأله ای است که وزارت بهداشت ووزارت علوم، به همراه وزارت ارشاد، نهاد عمومی کتابخانه ها و ... باید در آن مشارکت کنند. 
ما در کتابخانه مرکزی با توجه به موقعیتی که این کتابخانه دارد، در صدد هستیم تا بتوانیم نقش بهتری در ارائه خدمات به استادان و دانشجویان را داشته باشیم. منابع ما در این زمینه کفایت نمی کند و مانند شماری از مراکز دیگر که این روزها به نفس نفس زدن افتاده اند، نیاز به کمک داریم. ما دست یاری به سوی تمامی کسانی که دوست دار فرهنگ غنی ایرانی ـ اسلامی هستند دراز می کنیم. تمامی تحصیل کردگان قبلی دانشگاه که اکنون می توانند به کتابخانه مرکزی کمک کنند.