"بیش از 88 هزار پایان نامه در کتابخانه مرکزی"، گفتگویی با مدیر بخش پایان نامه های کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد

گفتگوی زیر به مناسبت نمایشگاه پایان نامه های قدیمی در کتابخانه مرکزی با جناب آقای زرقانی مدیر بخش پایان نامه ها ترتیب داده شده است.
 
جناب زرقانی سلام، در آغاز بفرمایید:
سرمایه کتابخانه مرکزی در حوزه پایان نامه ها از چه زاویه ای قابل توجه است؟
این نمایشگاه فرصتی است برای مروری بر بخشی از تاریخ دانشگاه مادر ایران. گذری بر گوشه ای از ذخایر و مجموعه نفیس و ارزشمند کتابخانه مرکزی. افزون بر این، اینجا نمایشگاهی است برای دیدن بخشی از تاریخ ایران که شاید در کمتر جایی بتوان آنرا دید. شیوه های نگارش گذشته نه چندان دور، نقش ها و طرح ها در دورانی که هنوز صنعت چاپ (حداقل در کشور ایران ) چندان پیشرفته نبود، گونه های متنوع صحافی، تنوعی از کاغذها، شکل کتابت در نسخه های دست نویس و کمک گرفتن از خطاطان برای نوشتن پایان نامه ، نمره و یادداشت های به جا مانده بر روی صفحه اول بسیاری از پایان نامه ها که توسط بزرگانی همچون مرحوم بهار، همایی، فروزانفر، مشکوه و ... مرقوم داشته اند، اختلاف در فرم و ساختار پایان نامه ها در دانشکده های مختلف  و ... ، همه می تواند برای علاقمندان به تاریخ این مرز و بوم جالب توجه باشد. 
 
چه معیارهایی برای انتخاب پایان نامه ها برای نمایشگاه داشتید؟
 انتخاب گزیده ای از پایان نامه ها برای این نمایشگاه کار آسانی نبود، چرا که این نفایس هر کدام پاره ای از  جذابیت های فرهنگی را در معرض دید می گذاشت. علی رغم فضای محدود نمایشگاهی با 10 ویترین  تلاش ما بر این بود که تنوعی از سلیقه ها و علایق را در نظر بگیریم. بازه زمانی در نظر گرفته شده برای پایان نامه های منتخب از سال 1313 تا 1344 می باشد. در ابتدا بر آن بودیم مجموعه انتخابی صرفا از میان مشاهیر انتخاب گردد ولی موانعی وجود داشت ( ذکر این موانع از حوصله این مقال بیرون است) که تحقق این خواسته را دشوار نمود. از این روی سعی کردیم برخی پایان نامه ها را به مشاهیر اختصاص دهیم. از جمله این بزرگان می توان به پایان نامه کارشناسی و دکتری سیمین دانشور ، پایان نامه کارشناسی و دکتری منوچهر ستوده ، مشکوه ، صادق گوهرین و ... اشاره نمود که این نمایشگاه را مزین نموده است. 
 
از چه زمانی پایان نامه های دستنویس به متن های تایپی تبدیل شده است؟
نکته قابل توجه اینکه همه پایان نامه های رشته های پزشکی و دامپزشکی ( آنچه در کتابخانه مرکزی موجود است ) در فاصله بین سال های 1313 تا حدود سال های  1328 و بعد آن، توسط ماشین به رشته تحریر درآمده اند ولی عمده پایان نامه های ( دوره لیسانس)  دانشسرای عالی و دانشکده ادبیات و منقول و معقول و برخی رشته های دیگر تا حدود سال 1328  دست نویس بوده و مابقی ماشین نویسی می شده است. 
 
چه مقدار پایان نامه در کتابخانه مرکزی وجود دارد؟
کتابخانه مرکزی در  حال حاضر با مجموعه ای بالغ بر88000  عنوان پایان نامه که حدود 74000 آن مربوط به دهه شصت و بعد از آن و حدود 14000 عنوان هم مربوط به سال های 1313 تا اواخر دهه پنجاه است، آماده پاسخگویی به نیاز اطلاعاتی پژوهشگران داخل و خارج می باشد. تمام 74000 پایان نامه بعد از دهه شصت به شکل دیجیتال درآمده و بر روی سامانه پایان نامه دانشگاه تهران بارگذاری گردیده است. علاقمندان می توانند جهت استفاده از این گنجینه به ساختمان کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران مراجعه نمایند.
  
با چه شرایطی تصویر کامل پایان نامه را به متقاضیان واگذار می کنید؟
دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری و اعضاء هیات علمی کلیه دانشگاه های داخل و خارج از ایران و همچنین پژوهشگران می توانند جهت استفاده از پایان نامه ها به کتابخانه مرکزی مراجعه نمایند و متن کامل پایان نامه هایی که دو سال از تاریخ دفاع آن گذشته است را دریافت نمایند. در مورد پایان نامه هایی که کمتر از دو سال از تاریخ دفاع آن گذشته است، فقط امکان سفارش 50 صفحه اول وجود دارد. می توانم بگویم، تنها دانشگاهی که همه پایان نامه ها را با این شرایط و به صورت متن کامل در اختیار می گذارد، دانشگاه تهران است.