گفتگو با خانم منصوری درباره نمایشگاه کاغذهای ابری در کتابخانه مرکزی

نمایشگاهی از کاغذهای ابری خانم مریم منصوری رضی در طبقه اول کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران برپاست که تا آخر هفته جاری ادامه دارد. توضیحات ایشان پیرامون این هنر و این آثار خواندنی است:
 
۱. تعریف ابری:
روشی سنتی ،حدودا از اواخر سدۀ نهم، برای آراستن یا رنگ کردن کاغذ بوده است.
 
۲. کاربرد ابری در قدیم:
از کاغذهای ابری در حاشیه آثار خوشنویسی، حاشیه آثار نقاشی، روی جلد کتاب، درون جلد(آستر و بدرقه) استفاده می شده، همچنین لبه های کتاب و زمینۀ قلمدان را نیز ابری می کرده اند. و غالبا کاغذهای کمرنگ ابری بعنوان بستر اصلی خوشنویسی مورد استفاده قرار می گرفت. 
 
۳. تاریخچه مختصر ابری:
در مورد خاستگاه و ابداع کننده شیوۀ ابری میان پژوهشگران اختلاف نظر وجود دارد. اما آنچه مسلم است کاغذ ابری از اواخر سده نهم هجری و اوایل سده دهم هجری در کتاب آرایی مورد استفاده قرار گرفته و در سدۀ دهم و یازدهم رواج بسیار یافته و این شیوه رنگ کردن کاغذ در ایران، عثمانی، هندوستان و ماوراءالنهر مرسوم بوده است. 
 
۴. تکنیک کلی ابری:
در این تکنیک رنگها با استفاده از ابزاری مانند قلم مو یا قطره چکان بر روی لعاب پخش می شوند سپس با ابزارهایی مانند سوزن یا شانه رنگها را شکل می دهند و در نهایت کاغذ را بر لعاب منقوش قرار می گیرد تا طرح بر کاغذ منتقل شود.
 
۵. تفاوت کار ایشان با دیگر هنرمندان ابری ساز ایرانی:
در چند دهه اخیر رنگ های مورد استفاده ابری سازان چه برای تولید و چه برای آموزش در غالب کارگاه، رنگهایی با حلال نفت و بنزین بوده است از جمله رنگ چاپ افست، اما رنگهای مورد استفاده بنده، رنگهای حلال آب هستند که با افزودن زهره گاو بعنوان بستمان، آماده استفاده خواهند شد یعنی در راستا و پیرو روش قدیمی است
 
۶. عدم تکرار الگوی مشخص در اجرای طرح ها:
یکی از مهم ترین ویژگی های ابری این است که هیچ دو طرح ابری عینا شبیه هم نخواهند بود و دیگر اینکه جای خلاقیت و مانور بسیار برای ایجاد طرح های نو دارد. ولی استفاده از ابزارها مشخص است و تعدادی از طرح ها با روش های مشخصی بوجود می آید.
 
۷. تفاوت ابری در ایران امروز و ترکیه:
علاوه بر مواد و ابزار مورد استفاده از جمله نوع لعاب، ابزار پاشیدن رنگ، در نوع طرحهای ابری ترکیه با ایران تفاوت کاملا محسوس است. و اینکه در ترکیه کاغذ ابری می تواند مستقلا بعنوان یک تابلوی هنری باشد اما در ایران، ابری در خدمت هنرهای دیگر است از جمله زمینه ی تذهیب، زمینه خوشنویسی، زمینه مینیاتور، قطاعی و ...