کتابدار در آینه پژوهش: روایات کتابداران دانشگاهی- روایت پنجم
به مناسبت هفته پژوهش ۱۴۰۴ (۲۲ تا ۲۷ آذرماه)، معاونت سیاست‌گذاری منابع علمی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران مجموعه‌ای از مصاحبه‌های اختصاصی با کتابداران این دانشگاه را تنظیم کرده است. مجموعه " کتابدار در آینه پژوهش: روایات کتابداران دانشگاهی" از ۲۲ آذر، هر روز به صورت یک گفت‌وگو و روایت منتشر می‌شود تا نگاهی نزدیک بیاندازیم به نقش پژوهشی کتابداران، دیدگاه‌هایشان درباره فرآیند پژوهش و چالشها و فرصت‌هایی که پژوهشگران در فضای کتابخانه‌ای با آن روبه‌رو هستند. در این هفته همراه ما باشید تا صدای کتابداران دانشگاه تهران را بشنویم و جایگاه کتابخانه را در زیست‌گاه پژوهش، بار دیگر مرور کنیم.
ملیحه درخوش
معاون سیاست گذاری منابع علمی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد
کتابدار در آینه پژوهش: روایات کتابداران دانشگاهی 
روایت پنجم: سرکار خانم آتیکه فلاح، کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، گرایش علم سنجی و رئیس کتابخانه دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران هستند. ایشان ۳۵ سال تجربه فعالیت تخصصی در کتابخانه دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی را دارند.
به مناسبت هفته پژوهش مصاحبه‌ای با ایشان انجام داده‌ایم و نظرشان را درباره ارتباط فعالیت‌های کتابخانه های دانشگاهی و پژوهش پرسیده‌ایم. متن این مصاحبه به شرح زیر است:
در ابتدا سپاسگزارم که وقت ارزشمندتان را در اختیار ما گذاشتید. به‌مناسبت "هفته پژوهش" و در چارچوب مجموعه‌ای کوتاه که توسط معاونت سیاست‌گذاری منابع علمی کتابخانه مرکزی تهیه می‌شود، قصد داریم هر روز یک گفت‌وگوی کوتاه با یکی از همکاران کتابدارمان منتشر کنیم. در این مصاحبه چند پرسش داریم تا از دیدگاه‌ها و تجربه‌های شما درباره ارتباط فعالیت‌های کتابخانه با فرآیند پژوهش بهره‌مند شویم. پاسخ‌های شما کمک می‌کند تا صدای کتابداران دانشگاه تهران را در هفته‌ای که به پژوهش اختصاص دارد، بهتر بشنویم.
- چه تغییرات و تحولات مهمی را در طول سال‌های کاری خود در حوزه کتابداری و خدمات اطلاعاتی شاهد بوده‌اید؟
خانم فلاح: زمانی که دانشجوی این رشته بودم و زمان شروع به کارم همه کارهای کتابخانه دستی بوده و زمان حاضر همه با کامپیوتر و الکترونیکی هست.
- با توجه به تجربه‌تان در کتابخانه‌های دانشگاهی، چطور می‌توان بهترین حمایت‌ها را از پژوهشگران و دانشجویان در فرآیند انجام پژوهش فراهم کرد؟
خانم فلاح: با ارائه مشاوره‌های پژوهشی با خوش رویی و به روز رسانی اطلاعات علمی و سواد اطلاعاتی، دسترسی گسترده به منابع علمی و آموزش به کتابداران متخصص جهت یاری به پزوهشگران، می‌توان از پژوهشگران حمایت کرد.
- کتابخانه‌ها و منابع اطلاعاتی در دوران دیجیتال چه چالش‌هایی دارند و به نظر شما چگونه می‌توان این چالشها را پشت سر گذاشت؟
خانم فلاح: چالش‌هایی مثل افزایش حجم داده، حفظ حریم خصوصی و نیاز به زیرساختهای فناورانه است. می‌توان با توسعه مهارات اطلاعاتی، بکارگیری فناوری‌های نوین و تقویت سیاستهای مدیریت داده از پس چالشها برامد.
- با توجه به تجربه‌ی شما، چگونه می‌توان پژوهشگران و دانشجویان را به استفاده بهینه از منابع کتابخانه‌ای ترغیب کرد؟
خانم فلاح: با آموزش و امکانات مناسب مانند تقویت اموزش سواد اطلاعاتی، ارائه مشاوره پژوهشی، بهبود تجربه کاربری سامانه‌های کتابخانه ای و ترویج فعال منابع می‌توان پژوهشگران و دانشجویان را به بهره گیری مؤثر تر از منابع کتابخانه ای ترغیب کرد.
- با توجه به پیشرفت‌های هوش مصنوعی و کاربرد آن فرایندهای کتابخانه‌ای، به نظر شما آینده کتابخانه‌ها و خدمات آنها چه تغییراتی خواهد کرد؟ آیا این تحولات می‌تواند به بهبود فرآیندهای پژوهشی کمک کند؟
خانم فلاح: هوش مصنوعی با خودکارسازی فرایندهای کتابخانه ای و بهبود جست وجو و دسترس پذیری کتابخانه هارا به محیط‌هایی فناورانه تر و کارامد تر تبدیل می‌کند و نقش انها را در پشتیبانی پژوهش تقویت می‌سازد درنتیجه این تحولات می‌تواند سرعت و کارامدی فرایندهای پژوهشی را بطور چشمگیری بهبود دهد.
- نقاط قوت و ضعف کتابداری در کتابخانه های دانشگاه تهران از نظر شما چیست؟
خانم فلاح: داشتن کتابداران متخصص زبده و مسئول و منابع غنی و پژوهشگران بی شمار از نقاط قوت کتابخانه های دانشگاه تهران است و کمبود توجه به کتابخانه ها و کاهش نیروی انسانی در کتابخانه هاو مشکلات مالی از نقاط ضعف در کتابخانه ها ی دانشگاه تهران است
- اگر به عنوان یک کتابدار خاطره‌ای درباره کمک به یک پژوهشگر دارید، لطفاً آن را تعریف بفرمائید.
خانم فلاح: سال‌ها پیش زمانی که همه خدمات در کتابخانه ها با دست انجام می‌شد، به همه مراجعان کمک و راهنمایی می‌کردم که از این مراجعان از دانشگاه تهران نبود، اما با شورو شوقی که در وجود این آقای محترم می‌دیدم خیلی همکاری می‌کردم، مراجعین هر موقع به کتابخانه تشریف می‌آوردند، کارت شناسایی می‌گرفتیم که نامشان به طور خاص تو حافظه‌ام بمانده است، تا اینکه یک روز با بجه ام رسیدم خونه و پسرم خواست تلویزیون را روشن کنم وقتی تلویزیون روشن شد زمان خبر علمی فرهنگی، که همان لحظه دیدم این آقا به خاطر کشف پزشکی جایزه یونسکو را بردند، که این خبر یکی از بهترین خبرهای زندگیم بود و هنوز باعث خوشحالی من می‌شود و به کارم افتخار می‌کنم.
بابت زمانی که به این مصاحبه اختصاص دادید سپاسگزارم و برایتان آرزوی موفقیت دارم.
